ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷന്റെ (ECI) പ്രവർത്തനരീതിയും ഭരണപരമായ തീരുമാനങ്ങളും ചോദ്യം ചെയ്തുകൊണ്ട് സമർപ്പിച്ച ഹർജി സുപ്രീം കോടതി പരിഗണനയ്ക്ക് എടുത്തു. ചീഫ് ഇലക്ഷൻ കമ്മിഷണർ (CEC) ജ്ഞാനേഷ് കുമാറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കമ്മിഷന്റെ അധികാരഘടനയിൽ വരുത്തിയ മാറ്റങ്ങളും തീരുമാനങ്ങൾ ഏകപക്ഷീയമായി കൈക്കൊള്ളുന്നു എന്ന ആരോപണവുമാണ് സുപ്രീം കോടതിയിലെത്തിയിരിക്കുന്നത്. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത് അധ്യക്ഷനായ ബെഞ്ചാണ് ഹർജിയിൽ വാദം കേൾക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നത്.
രാകേഷ് കുമാർ സിംഗ് എന്ന വ്യക്തി സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിൽ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷന്റെ ഭരണഘടനപരമായ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനരീതി അട്ടിമറിക്കപ്പെട്ടതായി ആരോപിക്കുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷൻ ഒരു ബഹുമംഗ സമിതിയാണെന്നും തീരുമാനങ്ങൾ ഏകകണ്ഠമായോ അല്ലെങ്കിൽ ഭൂരിപക്ഷ അഭിപ്രായത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലോ മാത്രമേ എടുക്കാൻ പാടുള്ളൂ എന്നാണ് നിയമം അനുശാസിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷണർമാരായ സുഖ്ബിർ സിംഗ് സന്ധു, വിവേക് ജോഷി എന്നിവരുടെ എതിർപ്പുകൾ വകവെക്കാതെ 14-ഓളം തീരുമാനങ്ങൾ കമ്മിഷന്റെ പേരിൽ ഏകപക്ഷീയമായി നടപ്പിലാക്കിയെന്ന് ഹർജിക്കാരൻ വാദിക്കുന്നു.
മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ വികാസ് സിംഗ് ആണ് ഹർജിക്കാരന് വേണ്ടി കോടതിയിൽ ഹാജരായത്. ഇലക്ടറൽ റോളുകളിലെ ‘സ്പെഷ്യൽ ഇൻറൻസീവ് റിവിഷൻ’ (SIR) നടപടികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ പൂർണ്ണ കമ്മിഷന്റെ അംഗീകാരമില്ലാതെ നടപ്പിലാക്കിയെന്നും, അതിനാൽ അവ അസാധുവാക്കണമെന്നുമാണ് പ്രധാന ആവശ്യം. 2023-ലെ ചീഫ് ഇലക്ഷൻ കമ്മിഷണർ ആൻഡ് അദർ ഇലക്ഷൻ കമ്മിഷണേഴ്സ് നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ ലംഘിക്കപ്പെട്ടതായും ഹർജിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
ഇക്കാര്യത്തിൽ കൃത്യമായ അന്വേഷണം നടത്തുന്നതിനായി കമ്മിഷന്റെ ഫയൽ കുറിപ്പുകൾ, യോഗത്തിന്റെ മിനിറ്റ്സ്, ഐടി ആക്സസ് ലോഗുകൾ എന്നിവ കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കാൻ ഉത്തരവിടണമെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, മറ്റ് കമ്മിഷണർമാരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ തേടാതെ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ ചീഫ് ഇലക്ഷൻ കമ്മിഷണർക്ക് എങ്ങനെ അധികാരം ലഭിച്ചു എന്ന് വ്യക്തമാക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് ക്വോ വാറന്റോ റിട്ടിനും (writ of quo warranto) ഹർജിയിൽ ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്.
രാജ്യത്തെ പരമോന്നത ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയെ സംബന്ധിച്ച നിർണ്ണായകമായ ഒരു നിയമപോരാട്ടമായാണ് ഈ ഹർജി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷനിലെ ആഭ്യന്തര ജനാധിപത്യവും അധികാര പങ്കിടലും സംബന്ധിച്ച സുപ്രീം കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ വരും ദിവസങ്ങളിൽ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ മണ്ഡലത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചേക്കും. അടുത്തയാഴ്ച ഹർജിയിൽ വീണ്ടും വിശദമായ വാദം കേൾക്കും.