ന്യൂഡൽഹി: ഇന്ത്യൻ പാസ്‌പോർട്ട് ഒരു യാത്രാ രേഖ മാത്രമാണെന്നും അത് രാജ്യത്തെ പൗരത്വത്തിനുള്ള അന്തിമവും നിർണ്ണായകവുമായ തെളിവായി (conclusive proof of citizenship) കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്നും കേന്ദ്ര വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം (MEA) വ്യക്തമാക്കി. 14-ാമത് പാസ്‌പോർട്ട് സേവാ ദിവസാചരണത്തിന്റെ (Passport Seva Divas) ഭാഗമായി നടന്ന വിശദീകരണത്തിലാണ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചത്. ഈ പ്രസ്താവന രാജ്യത്തുടനീളം വലിയ രാഷ്ട്രീയ-നിയമ ചർച്ചകൾക്കും ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾക്കും വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്.

പ്രധാന വിവരങ്ങൾ:

• യാത്രാ രേഖ മാത്രം: പാസ്‌പോർട്ടിന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം അന്താരാഷ്ട്ര യാത്രകൾ സുഗമമാക്കുക എന്നതാണെന്ന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം പറയുന്നു. കർശനമായ പോലീസ് വെരിഫിക്കേഷനും രേഖാ പരിശോധനകൾക്കും ശേഷമാണ് പാസ്‌പോർട്ട് നൽകുന്നതെങ്കിലും നിയമപരമായി ഇതിനെ ഒരു യാത്രാ രേഖയായി മാത്രമാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.

• നിയമപരമായ പശ്ചാത്തലം: വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഈ നിലപാടിന് അടിസ്ഥാനം 1967-ലെ പാസ്‌പോർട്ട് നിയമമാണ് (Passports Act, 1967). ഈ നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 20 പ്രകാരം, പൊതുതാൽപ്പര്യം മുൻനിർത്തി ഇന്ത്യൻ പൗരനല്ലാത്ത ഒരാൾക്കും പാസ്‌പോർട്ടോ യാത്രാ രേഖയോ അനുവദിക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് അധികാരമുണ്ട്. അതിനാൽ പാസ്‌പോർട്ട് കൈവശമുള്ളതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരാൾ ഇന്ത്യൻ പൗരനാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കാനാകില്ല.

• മറ്റ് രേഖകളുടെ അവസ്ഥ: പാസ്‌പോർട്ടിന് പുറമെ പാൻ കാർഡ് (PAN card), വോട്ടർ ഐഡി (Voter ID), ആധാർ കാർഡ് എന്നിവയും പൗരത്വത്തിനുള്ള കൃത്യമായ തെളിവുകളല്ലെന്ന് സർക്കാർ നേരത്തെ തന്നെ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

പൗരത്വം നിർണ്ണയിക്കുന്നത് എങ്ങനെ?

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെയും 1955-ലെ പൗരത്വ നിയമത്തിന്റെയും (Citizenship Act, 1955) അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഒരാളുടെ പൗരത്വം നിർണ്ണയിക്കുന്നത്. ജനനം (By birth), പാരമ്പര്യം (By descent), രജിസ്ട്രേഷൻ, സ്വാഭാവിക പൗരത്വം (By naturalisation), പ്രദേശം കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ എന്നിവയിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യയിൽ പൗരത്വം ലഭിക്കുന്നത്.

വിദഗ്ദ്ധരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ

• നിരുപമ മേനോൻ റാവു: പാസ്‌പോർട്ട് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പൗരത്വത്തിന്റെ ശക്തമായ തെളിവാണെങ്കിലും (strong evidence), നിയമപരമായ തർക്കങ്ങളിൽ ഇതൊരു അന്തിമ രേഖയായി കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്ന് മുൻ വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി നിരുപമ മേനോൻ റാവു വ്യക്തമാക്കി.

• ഹരീഷ് സാൽവെ: അന്താരാഷ്ട്ര യാത്രകൾക്കുള്ള ദേശീയതയുടെ തെളിവായി പാസ്‌പോർട്ട് വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും എല്ലാ നിയമപരമായ സാഹചര്യങ്ങളിലും ഇതിനെ പൗരത്വത്തിന്റെ കൃത്യമായ തെളിവായി കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്ന് മുൻ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ഹരീഷ് സാൽവെ പറഞ്ഞു.

പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ വിമർശനം

വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഈ വിശദീകരണത്തിനെതിരെ പ്രതിപക്ഷം ശക്തമായി രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട്. പാസ്‌പോർട്ടും ആധാറും വോട്ടർ ഐഡിയും പര്യാപ്തമല്ലെങ്കിൽ, ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ പൗരത്വം തെളിയിക്കാൻ ഏത് രേഖയാണ് ആശ്രയിക്കേണ്ടതെന്ന് കോൺഗ്രസ് വക്താവ് സുപ്രിയ ശ്രീനാതെ ചോദിച്ചു. 1967-ലെ പാസ്‌പോർട്ട് നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 6(2)(a) പ്രകാരം ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാർക്ക് മാത്രമേ പാസ്‌പോർട്ട് നൽകാനാകൂ എന്ന് എ.ഐ.എം.ഐ.എം (AIMIM) നേതാവ് അസദുദ്ദീൻ ഒവൈസിയും അവകാശപ്പെട്ടു.

എന്നാൽ ഈ നിയമപരമായ നിലപാട് പുതിയതായി കൊണ്ടുവന്നതല്ലെന്നും പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിലനിൽക്കുന്നതാണെന്നുമാണ് സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണം.